بيان آيه 74 - 75 قرائت آزر : اين كلمه را برخى بفتح قرائت كرده‌اند بنا بر اينكه بدل از « ابيه » و برخى بضم قرائت كرده‌اند ، بنا بر اينكه منادى باشد . لغت اصنام : جمع صنم . بتها . فرق « صنم » و « وثن » اين است كه اولى بتى است كه داراى صورت باشد و دومى بتى است كه داراى صورت نباشد . آلهة : جمع « إله » مثل « آزرة » جمع « ازار » مبين : ظاهر و آشكار ملكوت : ملك ، جز اينكه اين كلمه بر اثر زياد شدن و او و تاء ، داراى مبالغهء بيشترى است . اصولا وزن « فعلوت » براى مبالغه است مثل « رهبوت خير من رحموت » يعنى : اگر از تو بترسند ، بهتر از اين است كه به تو رحم كنند . اعراب وَ إِذْ قالَ : بتقدير « و اذكر اذ . . . » كذلك : اين كاف براى تشبيه است . يعنى همانطورى كه زشتى كردار آزر را به ابراهيم ( ع ) نشان داديم ، ملكوت آسمانها و زمين را هم به او نشان مىدهيم . برخى گويند : ملكوت بينى ابراهيم ( ع ) ، تشبيه بملكوت بينى حضرت محمد ( ص ) شده است . وَ لِيَكُونَ : اين كلمه عطف است بر محذوف . يعنى : « ليستدل به و ليكون . . . » مقصود وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ : دربارهء آزر اقوالى است . 1 - حسن و سدّى